Blog

బోన్మారో ట్రాన్స్ ప్లాంటేషన్, రేడియేషన్, కిమోథెరపీ … బ్లడ్ కాన్సర్లకు యశోద హాస్పిటల్స్ లో అత్యాధునిక చికిత్స

image.img.620.highమన దేశంలో ప్రతీ రోజు సుమారు 2800 మందిలో బ్లడ్(రక్తపు)కాన్సర్ వ్యాధిని గుర్తిస్తున్నారు. అంటే  రెండు నిముషాలకు ఒక వ్యక్తికి  డాక్టర్లు ఈ వ్యాధిని నిర్ధారిస్తున్నారు.  అమెరికా( ప్రతి మూడు నిముషాలకు ఒకరు), యూ.కె.(ప్రతి  పద్నాలుగు నిముషాలకు ఒకరు.) కంటే ఈ సంఖ్య చాలా ఎక్కువ.  వయస్సు, ఆర్థిక-సామాజిక పూర్వరంగంతో నిమిత్తం లేకుండా అన్ని వర్గాల వారిలో కనిపిస్తున్న  బ్లడ్ కాన్సర్లు, వాటి నివారణ – చికిత్సల గుర్చి అవగాహన లేకపోవటంతో లక్షల సంఖ్యలో వ్యాధిగ్రస్థులు అకాల మరణం పాలవుతున్నారు. సరైన సమయంలో గుర్తించితే వ్యాధి తీవ్రత ఆధారంగా మందులు (కీమోథెరపీ)వాడటం, రేడియేషన్, మూలకణ మార్పిడి (బోన్మారో ట్రాన్స్ ప్లాంటేషన్) చికిత్సల ద్వారా ఈ కాన్సర్లను నుంచి విముక్తిపొందే అవకాశం ఉంటుంది. ఇందుకుగాను బ్లడ్ కాన్సరు రకాలు, వాటి లక్షణాలు, చికిత్సా పద్దతులను గుర్చి తెలిసి ఉండటం ఎంతగానో ఉపయోగపడుతుంది.

 

బ్లడ్ కాన్సర్ అంటే ఏమిటి?

పలురకాల కాన్సర్లు అన్నింటినీ కలిపి సాధారణ భాషలో బ్లడ్ కాన్సర్ అంటున్నారు.  బోన్మారో, రక్తం, లింఫ్ నోడ్స్-  లింఫ్ నాళాలు – టాన్సిల్స్- ఆహారనాళంలోని లింఫాయిడ్ కణజాలం- స్ల్పీన్ (ప్లీహము)  తో కూడిన లింఫ్ వ్యవస్థకు సంబంధించిన కాన్సర్లను బ్లడ్ కాన్సర్లు అంటున్నారు. సాధారణంగా కనిపించే బ్లడ్ కాన్సర్లయిన ల్యూయుకేమియా, మైలోమా కాన్సర్లు బోన్మారోలో ప్రారంభమవుతాయి. లింఫోమా కాన్సర్లు లింఫ్ వ్యవస్థలో మొదలవుతాయి. మనశరీంలోని కొన్ని పొడవైన తొడ, తుంటి ఎముకలలో ఉండే కొవ్వుతో కూడిన మొత్తటి స్పాంజిలాంటి పదార్థమే బో్న్మారో(ఎముక మజ్జ). దీనిలో పరిక్వత చెందని కణాలు, స్టెమ్ సెల్స్ ఉంటాయి. ఇవి  ఎర్రరక్త కణాలు (ఆర్.బి.సి.), తెల్లరక్తకణాలు(డబ్ల్యూ.బి.సి.), ప్లేట్ లెట్స్ గా  అభివృద్ధి చెందుతాయి.  రక్తంలోని  ఆర్.బి.సి. కణాలే శరీరంలోని అన్ని అంగాలు, వాటిలోని కణాలకు ఆక్సీజనును అందజేస్తుంటాయి. డబ్ల్యూ.బి.సి.లు శరీరంలోకి ప్రవేశించిన బాక్టీరియా, వైరసు వంటి  రోగకారక సూక్ష్మక్రిములతో పోరాడి వ్యాధుల నుంచి రక్షణ కల్పిస్తాయి. ఇక ప్లేటులెట్స్ రక్తం గడ్డకట్టడంలో తోడ్పడతాయి. బోన్మారోలో వచ్చే ల్యూకేమియా, మైలోమా కాన్సర్లు సాధారణ ఆర్.బి.సి. – డబ్ల్యూ.బి.సి. – ప్లేట్లెట్ల అభివృద్ధిని దెబ్బదీస్తాయి. ఇందుకు బదులుగా చాలా బ్లడ్ కాన్సర్లలో అసాధారణమైన(కాన్సర్) కణాలు అడ్డూఅదుపు లేకుండా అభివృద్ధిచెందుతాయి. ఆరోగ్యకరమైన రక్తకణాల ఉత్పత్తి నిలిచిపోవటంవల్ల వ్యక్తి తరచూ ఇన్ఫెక్షన్లకు గురవుతారు. రక్తహీనత కలుగుతుంది. తేలికగా గాయాల పాలవుతారు. లింఫోమా కాన్సర్లలో లింఫ్ నోడ్స్ వాపు ఏర్పడుతుంది. ఇది శరీరం అంటువ్యాధులతో పోరాడే శరీరసామర్థ్యాన్ని క్షీణింపజేస్తుంది.  ఇక మైలోమా కాన్సర్లు ఎముకలను బలహీనపరచే పదార్థాన్నే కాకుండా శరీరంలోని ఇతర భాగాలను నష్టపరచే అసాధారణ ప్రోటీన్లను ఉత్పత్తిచేస్తాయి.

 

బ్లడ్ కాన్సర్ వ్యాధి లక్షణాలు:

బ్లడ్ కాన్సర్లలలో కనిపించే వ్యాధి లక్షణాలు భిన్నంగా  ఉంటున్నాయి. అయితే కొన్ని లక్షణాలు మాత్రం అన్నింటిలో సాధరణంగా కనిపిస్తుంటాయి. అవి:

 

జ్వరం, చలి.

తగ్గని అలసట, బలహీనత.

ఆకలి నశించటం, పొట్టలో వికారం

అకారణంగా శరీర బరువు కోల్పోవటం

ఎముకలు- కీళ్లలో నొప్పి

తరచూ ఇన్ఫెక్షన్లకు గురవుతుండటం

శ్వాస ఆడకపోవటం

చర్మం పైన దద్దుర్లు, దురద పెట్టడం

మెడ, చంకలు, గజ్జల వద్ద లింఫ్ నోడ్ల వాపు

 

ఎందువల్ల, ఎవరికి బ్లడ్ కాన్సర్ వస్తుంది?

ఈ ప్రశ్నకు ఒక్క వాక్యంలో సమాధానం చెప్పాలంటే, బ్లడ్ కాన్సర్ ఎవరికైనా, ఏ వయసులోనైనా రావచ్చు. అన్ని రకాల బ్లడ్ కాన్సర్లకు కారణం  కణాలలో కొన్ని జన్యువులలో జరిగే పొరపాట్లే. ఇతర కాన్సర్లకు భిన్నంగా బ్లడ్ కాన్సర్లకు కారణమైన వయస్సు పెరగటం వంటి అంశాలపైన మనకు ఎటువంటి అదుపూ ఉండటంలేదు. కొద్దిపాటి మినహాయింపులతో దాదాపు అన్ని బ్లడ్ కాన్సర్లు వచ్చే ప్రమాదం వయస్సు పైబడుతున్న కొలదీ పెరుగుతున్నది. కొన్ని బ్లడ్ కాన్సర్లు స్త్రీలలో ఎక్కువగా ఉంటే మరికొన్ని పురుషులలో అధికంగా కనిపిస్తున్నాయి. ఇవి వంశపారం పర్యంగా రావటం మాత్రం చాలా అరుదు. కొన్ని సార్లు ఇతర కాన్సర్లకు చికిత్స తీసుకున్న తరువాత, రోగనిరోధక వ్యవస్థ బలహీనపడినపుడు కూడా బ్లడ్ కాన్సర్లు వస్తుండటం గుర్తించారు. ఆహారం వంటి జీవనశైలి అంశాలు, రేడియేషన్ వంటి వాతావరణ పరిస్థితులు బ్లడ్ కాన్సర్లకు కారణం అవుతున్నట్లు నిరూపితం కాలేదు. బ్లడ్ కాన్సరుకు గురయ్యే అవకాశం ఎవరికి ఎక్కువ అనేది కాన్సర్ రకాన్ని బట్టి ఉంటుంది. ఉదాహరణకు లింఫో బ్లాస్టిక్ ల్యూకేమియా సర్వసాధారణంగా  పిల్లలో కనిపిస్తుంది. ఇక అన్నిరకాల బ్లడ్ కాన్సర్ల సోకే ప్రమాదం వ్యక్తి వయస్సు పెరుగుతున్న కొలదీ పెరుగుతుంది. మొత్తంమీద చూస్తే స్త్రీలలో కంటే పురుషులలో బ్లడ్ కాన్సర్లు అధికం.

చికిత్స అవకాశాలు:

గడచిన కొన్ని దశాబ్దాల కాలంలో బ్లడ్ కాన్సర్ల చికిత్సకు సంబంధించి విప్లవాత్మకమైన మార్పులు జరిగాయి. బోన్మారో ట్రాన్స్ ప్లాంటేషన్ తో బ్లడ్ కాన్సర్లకు తిరుగులేని పరిష్కారం లభించినట్లయ్యింది. అదే సమయంలో మందులుగా ఉపయోగపడ రసాయనిక అణువుల అభివృద్ధి అసాధారణ స్థాయిలో పురోగమించింది. దీంతో కీమోథెరపీ దుష్ఫలితాలను దాదాపుగా నివారించి, వ్యాధి నుంచి ఉపశమనం వేగంగా అందేట్లుగా రూపొందింది. రేడియేషన్ థెరపీ ఇదివరకు ఎన్నడూ లేనంత ఖచ్చితత్వంతో కాన్సర్ కణాలపై కేంద్రీకృతం అయి గరిష్టస్థాయిలో వ్యాధిని కణాలను నిర్మూలించగలుగుతోంది. చికిత్స  కాన్సర్ రకం, వ్యాధిగ్రస్థుడి వయస్సు, కాన్సర్ ఏ భాగంలో ఎంత వేగంగా విస్తరిస్తుందన్న దానిపైన ఆధారపడి ఉంటుంది. బ్లడ్ కాన్సర్ల నివారణలో కొన్ని  ప్రధానచికిత్నలు ఎక్కువగా ఉపయోగంలో ఉన్నాయి. అవి:

 

స్టెమ్ సెల్ లేదా బోన్మారో ట్రాన్స్ ప్లాంటేషన్: బ్లడ్ కాన్సర్ల వల్ల దెబ్బదిన్న బోన్మారోను తొలగించివేసి దానిని స్థానంలో కొత్త ఆరోగ్యకరమైన  స్టమ్ సెల్స్ ను ప్రవేశపెట్టడమే బోన్మారో ట్రాన్సుప్లాంట్. ఈ కణాలు ఎముకలోని బోన్మారో స్థలంలో  స్థిరపడి  రక్తకణాలను ఉత్పత్తి చేయటంతోపాటు కొత్త బోన్మారో అభివృద్ధికి తోడ్పతాయి. స్టెమ్ సెల్స్(మూల కణాలు) పెట్టడమే ప్రధానమైన ప్రక్రియ కావటం వల్ల బోన్మారో ట్రాన్స్ ప్లాంటేషనును మూలకణ మార్పిడి శస్త్రచికిత్స అని కూడా అంటుంటారు.

కిమోథెరపీ: పెచ్చుపెరిగిపోతున్న కాన్సర్ కణాల అభివృద్ధిని అడ్డుకోగల ఆధునిక ఔషధాలతో చేసే చికిత్స ఇది. బ్లడ్ కాన్సర్లకు సంబంధించి చేసే కిమోథెరపీలో ఒకేసారి వేర్వేరు మందులను ప్రణాళిక ప్రకారం ఇస్తారు. ఇందుకోసం ఇటీవలి సంవత్సరాలలో బ్లడ్ కాన్సర్ కణాలను నిర్మూలించగల అత్యాధునిక ఔషధాలు అందుబాటులోకి వచ్చాయి.

రేడియేషన్ థెరపీ: కాన్సర్ కణాలను చంపివేయటానికి, నొప్పి నుంచి ఉపశమనం కల్పించటానికి రేడియేషనును వాడుతున్నారు. బోన్మారో ట్రాన్స్ ప్లాంటేషన్ చేయటానికి ముందుగా కూడా రేడియేషన్ థెరపీని ఉపయోగిస్తున్నారు. ఎముక మజ్జలో ఉండే ల్యూకేమియాను, కేంద్రనాడీ మండలంలో ఉండే కాన్సర్ కణాలను నిర్మూలించటానికి ఆధునికమైన రేడియేషన్ చికిత్స అవసరం అవుతుంది. దీనివల్ల మొదట కాన్సరు కణాల పెరుగుదలను అరికట్టగలుగుతారు. తద్వారా ఆ శరీర భాగంలో ఆరోగ్యకరమైన కణజాలం మళ్లీ అభివృద్ధి చెందేందుకు అవకాశం ఏర్పడుతుంది.

 

అత్యాధునిక వైద్య సౌకర్యాలు, పెద్ద సంఖ్యలో ఈ ప్రక్రియలను నిర్వహించిన వైద్యనిపుణుల అనుభవం బ్లడ్ కాన్సర్ల అదుపులో కీలకమైన అంశాలుగా రూపొందాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా మూలకణ మార్పిడి ప్రక్రియను సాధారణంగా ఈ రంగంలో విశేష కృషిచేస్తున్న ఆస్పత్రులు, వైద్యకేంద్రాలలో చేస్తున్నారు. ఇందుకు అవసరమైన వైద్య పరీక్షలు,ట్లాన్స్ ప్లాంటేషన్ ప్రారంభం నుంచి పూర్తయ్యేదాకా వ్యాధిగ్రస్థుడిని తదనంతరం అత్యంత సురక్షిత వాతావరణంలో ఉంచి కోలుకునేట్లు చేయగల ఉత్తమ శ్రేణి వసతులు దీనికి చాలా అవసరం. మూలకణ మార్పిడికి సంబంధించి తమ విభాగంలో అత్యాధునిక ఏర్పాట్లతోపాటు ఈ రంగంలో విశేష అనుభవం ఉన్న నిపుణులు అందుబాటులో ఉన్నారని యశోద ఆస్పత్రులలోని వైద్యనిపుణులు చెప్పారు.  బోన్మారో ట్రాన్స్ ప్లాంటేషను కుసంబంధించి ప్రపంచస్థాయి ఏర్పాట్లతో యశోద గ్రూప్ ఆఫ్ హాస్పిటల్స్ లో  డిపార్ట్ మెంట్ ఆఫ్ హెమటాలజీ, బోన్మారో ట్రాన్స్ ప్లాంటేషన్ పనిచేస్తున్నది. తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్ లతోపాటు పలు ఉత్తరాధి రాష్ట్రాల నుంచి కూడా బోన్మారో ట్రాన్స్ ప్లాంటేషన్ కోసం ఈ కేంద్రానికి వస్తున్నారు.  చికిత్స కోసం సరైన వైద్యకేంద్రాన్ని ఎంచుకుని అత్యాధునిక రీతిలో చికిత్సను  నిర్వహించగల వైద్యనిపుణుల ఆధ్వర్యంలోనే బ్లడ్ కాన్సరుకు సంబంధించి వేగంగా, అత్యధిక ఉపశమనాన్ని పొందటానకి వీలుకలుగుతుంది.

#

 

డిపార్ట్ మెంట్ ఆఫ్ హెమటాలజీ & బోన్మారో ట్రాన్స్ ప్లాంటేషన్

యశోద హాస్సిటల్స్, హైదరాబాద్.

సికిందరాబాదా – సోమాజిగూడ – మలక్ పేట

 

Advertisements

నిర్లక్ష్యం చేస్తే అధికరక్తపోటు అన్నివిధాల చేటు… ముందుగా గుర్తించి ప్రమాదాన్ని నివారిచేందుకు యశోద హాస్పిటల్స్ లో అత్యాధునిక చికిత్స

downloadమీకు తెలిసివారిలో ఎవరైనా తగ్గని తలనొప్పితో బాధపడుతున్నారా? తరచూ చికాకుగా ఉంటున్నారా? కళ్లు తిరిగుతున్నట్లు అనిపిస్తోందంటున్నారా? ఈ మధ్య ఎపుడైనా ముక్కులోంచి రక్తం కారిందా? కంటి చూపు ఏమైనా మందగించినట్లు అనిపిస్తోందా? వారు అధిక రక్తపోటు (హైపర్టెన్షన్)తో బాధపడుతుండవచ్చు. ఆలస్యం చేయకుండా డాక్టరుకు చూపించండి. చాలా మంది అధిక బి.పి.ని సాధారణ సమస్యగా భావించి పెద్దగా పట్టించుకోరు. కానీ అధిక రక్తపోటు (హైపర్టెన్షన్) గుండెపోటు, బ్రెయిన్ స్ట్రోకుకు గురయ్యే ప్రమాదాన్ని రెండు రెట్లు పెంచుతుంది.  సాధారణ రక్తపోటు ఉన్న వ్యక్తులకన్నా వీరిలో ఈ ప్రమాద అవకాశాలు రెండు వందల శాతం కంటే ఎక్కువ. పైగా హైపర్ టెన్సివ్ గుండెవ్యాధి మరణాలకు, బ్రెయిన్ స్ట్రోక్ రావటానికి  అధిక రక్తపోటు  మొట్టమొదటి కారణంగా వెల్లడి అయ్యింది.. బి.పి. ఎక్కువగా ఉండటం హార్ట్ ఫెయిల్యూర్, గుండెకండరాలు మందంగా తయారవటం వల్ల వచ్చే లెఫ్ట్ వెంట్రిక్యులార్  హైపర్ ట్రోఫీ, ఇశ్చమిక్ గుండె వ్యాధులకు,  పక్షవాతానికి కూడా దారితీస్తున్నది.

 

రక్తపోటు అంటే ఏమిటి?

గుండె మన శరీరంలోని వివిధ భాగాలకు రక్తాన్ని పంప్ చేస్తుంది. అది ధమనుల గుండా ప్రవహించేసమయంలో ఎదురయ్యే వత్తిడి రక్తపోటు. మన రక్తపోటు రీడింగ్ లో రెండు భాగాలు ఉంటాయి. మొదటిది సిస్టోలిక్ రక్తపోటు(బి.పి. రీడింగ్లో మొదటి అంకె). రెండోది డయస్టోలిక్ రక్తపోటు (బి.పి. రీడింగ్లో రెండో అంకె). గుండె సంకోచించి ధమనులలోకి  రక్తాన్ని నెట్టినపుడు కనిపించే వత్తిడే సిస్టోలిక్ రక్తపోటు. ఆ తరువాత గుండె వ్యాకోచించి దానిలో రక్తం నిండేటపుడు వ్యక్తమయ్యే వత్తిడి డయస్టోలిక్ రక్తపోటు.గుండె నుంచి శరీరంలోని అన్ని భాగాలకు రక్తం ప్రవహించాలంటే కొంత వత్తిడి అవసరమే.  దీనిని సాధారణ(నార్మల్) రక్తపోటు అంటుంటారు. ఆరోగ్యంగా  ఉన్న వయోజనుల రక్తపోటు 120/80లేదా దానికికి దగ్గరగా ఉంటుంది. అది అదుపు తప్పినపుడు సమస్య మొదలవుతుంది.  ఇది  140/90 ఉంటే కొదిపాటి హై బి.పి.గా,  160/100 నుంచి 180/100 ఒక మోస్తరు అధిక రక్తపోటుగా,190/100 నుంచి 180/110 వరకూ ఉంటే తీవ్రమైన హైపర్ టెన్షన్ గా, 200/120 నుంచి 210/120 ఆగ్జిలరేటెడ్(అతి తీవ్రమైన) హైపర్ టెన్షన్ గా  పరిగణిస్తారు.

 

అధిక రక్తపోటు హఠాత్తుగా ఏర్పడే సమస్యకాదు. ఏళ్ల తరబడి నెమ్మదిగా పెరుగుతూవస్తుంది. అనేక సంవత్సరాల పాటు అధికరక్తపోటుతో ఉన్నప్పటికీ ఎటువంటి లక్షణాలు కనిపించకపోవటంతో ఆ వ్యక్తి తను హై బిపి తో జీవిస్తున్న విషయం  గుర్తించలేకపోవచ్చు. బి.పి. అతి తీవ్రస్థాయికి పెరిగితే  చిరాకుగా ఉండటం, తరచూ తలనొప్పి, కళ్లు తిరుగుతున్నట్లనిపించటం, కంటిచూపు దెబ్బదినటం వంటి కొన్ని లక్షణాలు బయటపడవచ్చు. గుండెపోటు, బ్రెయిన్ స్ట్రోక్ వంటి తీవ్రమైన ఆరోగ్య సమస్యలు ఏర్పడతాయి. అయితే అదృష్టవశాత్తు కొన్ని ప్రాధమిక పరీక్షల ద్వారా  హైపర్ టెన్షనును ముందుగా గుర్తించవచ్చు. డాక్టర్ సలహాలు, చికిత్సతో పూర్తిగా అదుపు చేయవచ్చు.

హై బీపీలో రకాలు:

సాధారణంగా హై బీపీ అన్న పేరు ప్రచారంలో ఉన్నా దీనిలో రెండు రకాలుటాయి. ప్రైమరీ, సెకండరీ హై బి.పి.గా డాక్టర్లు వీటిని విడదీసి చెబుతారు. అత్యధిక వయోజనలలో ఏ ప్రత్యేక కారణం తెలియకుండా వ్యక్తమయ్యే రక్తపోటే ప్రైమరీ అధిక రక్తపోటు. ఇది నెమ్మదిగా సంవత్సరాల తరబడి పెరుగతూ వచ్చిహఠాత్తుగా కనిపిస్తుంది. మరికొంత మందిలో పైకి కనిపించని కొన్ని ఆరోగ్య కారణాల వల్ల రక్తపోటు పెరుగిపోతుంటుంది. ఇది సెకండరీ హైపర్ టెన్షన్. ఇది కూడా ఒక్కసారిగా వ్యక్తం అయితుంది. అయితే ప్రాధమిక రక్తపోటుతో పోలిస్తే ఇది చాలా ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఈ రకమైన రక్తపోటుకు పలుకారణాలను  డాక్టర్లు గుర్తించారు. అవి: మూత్రపిండాల సమస్యలు, ఎడ్రీనల్ గ్లాండ్ లో గడ్డలు, థైరాయిడ్ సమస్యలు, గురకతో తరచూ నిద్రకు అంతరాయం కలుగుతుండటం(అబస్ట్రక్టివ్ స్లీప్ ఆప్నియా), పుట్టుకతో వచ్చిన రక్తనాళ సమస్యలు, కుటుంబ నియంత్రణ కోసం వాడే మందులు, మితిమీరిన మద్యపానం.

అధిక బి.పి.తో అన్ని అవయవాలకూ ముప్పే

అధిక రక్తపోటు మొదట గుండె, మెదడులను దెబ్బదీస్తుంది. పెరిగిన బి.పి. గుండెకు, మెదడుకు  రక్తాన్ని అందించే ధమనుల పైన వత్తిడిని, కొవ్వు- కొలెస్ట్రాల్ అణువులు పాచిలాగా పేరుకుపోయి రక్తప్రసరణకు ఆటంకాలను పెంచుతుంది. ఈ పాచితో ధమనులు పెళుసుగా మారతాయి. వీటికి తోడు అధిక రక్తపోటు శరీరంలోని ఇతర భాగాలపైన కూడా తీవ్రప్రతికూల ప్రభావాన్ని చూపుతుంది. వత్తిడితో రక్తనాళాల గోడలు బలహీనపడతాయి. ఉబ్బిపోతాయి (అన్యురైస్మ్). ఈ ఉబికివచ్చిన ప్రాంతంలో రక్తనాళం చిట్లిపోయినపుడు పరిస్థతి ప్రాణాంతకంగా మారే అవకాశముంది. మూత్రపిండాలలోని రక్తనాళాలు, సూక్మరక్తనాళాలలో పూడికలు ఏర్పడి రక్తప్రవాహం సరిగా జరగక మూత్రపిండాల పనితీరు దెబ్బదింటుంది. ఇది కిడ్నీ ఫెయిల్యూరుకు దారితీసే ప్రమాదం ఉంటుంది. అదే విధంగా కళ్లలోని సన్నని రక్తనాళాలు కుంచించుకుపోయి దృష్టి దెబ్బదింటుంది. బి.పి. అదుపు తప్పటం వల్ల శరీరధర్మక్రియలలో కూడా విపరీతమైన మార్పులు (మెటబోలిక్ సిండ్రోమ్)వస్తున్నట్లు గుర్తించారు.  రక్తంలో ట్రైగ్లిజరైడ్స్ శాతం పెరిగి ఆరోగ్యకరమైన హెచ్.డి.ఎల్. కొలెస్ట్రాల్ శాతం తగ్గిపోతుంది.

గుండె, మెదడులను ఎలా దెబ్బతీస్తుంది?

కరొనరి ధమనులు పెళుసుగా తయారవటం, ఆ రక్తనాళాలలో అడ్డంకుల  వల్ల రక్తప్రసరణ బాగా తగ్గిపోయి గుండె కండరాలకు తీవ్రమైన పోషకాహారలోటు ఏర్పడుతుంది. మరోవైపు మెదడుకు ఆక్సీజనుతో కూడిన శుద్ధ రక్తం అందించే ధమనులూ దెబ్బదింటాయి. వాటిలో చేరిన పాచి వల్ల రక్తప్రసరణ మార్గం కుంచించుకుపోతుంది. అదే సమయంలో గుండె తగినంత రక్తాన్ని అందించలేకపోతుంది. అధిక రక్తపోటు వ్యక్తి మెదడుపైన చూపే ప్రభావం వల్ల ఆలోచనా సామర్థ్యం, జ్ఞాపకశక్తి, కొత్తవిషయాలను నేర్చుకోగల సామర్థ్యం కూడా క్షీణిస్తుంది. రక్తపోటుతో కరొనరీ దమనులు దెబ్బదినటం వల్ల శరీర భాగాలకు రక్తాన్ని పంప్ చేసే దాని శక్తి సాధారణ స్థాయికంటే చాలా తగ్గిపోతుంది. లేదా సంకోచవ్యాకోచాలు జరిపే గుండె  సామర్థ్యం క్షీణిస్తుంది. హార్ట్ ఫెయిల్యూర్ స్థితి ఏర్పడటం వల్ల గుండె ఛాంబర్లలో రక్తం కదలిక తగ్గిపోతుంది. గుండెలో వత్తిడి పెరుగుతుంది. దాంతో  శరీరభాగాలకు ఆక్సీజన్, పోషకాలు ఉన్న రక్తాన్ని సరఫరాచేయటం గుండెకు వల్లకాని పని అవుతుంది. అదే సమయంలో  తగ్గిన తన పంపింగ్ సామర్థ్యాన్ని పూడ్చుకునేందుకు  ప్రయత్నస్తూ  గుండె గదులను వ్యాకోచించి మరింత రక్తాన్ని నింపుకోవటం ప్రారంభిస్తుంది.  ఇది గుండెలో రక్తం కదలికను పెంచుతుంది. కానీ కొద్ది రోజులలోనే కండరాల గోడలు బలహీనపడతాయి. రక్తాన్ని వత్తిడితో పంపింగ్ చేయలేవు.  గుండె శరీర అవసరాలమేరకు రక్తాన్ని నింపుకోలేదు.  ప్రత్యేకించి శారీరకశ్రమ సమయంలో ఇది మరింతగా తగ్గిపోతుంది. గుండె కొట్టుకునే వేగం పెరుగుతుంది.వెరసి తగినంత రక్తం అందక మెదడుభాగాలు  దెబ్బదింటాయి. దానిలోని సూక్ష్మరక్తనాళాలు అధిక రక్తపోటును తట్టుకోలే చిట్లిపోతాయి. ఈ రెండు కారణాలతో బ్రెయిన్ స్ట్రోక్ వచ్చి పక్షవాతం ఏర్పడుతుంది.

చికిత్స?

సాధారణ పరీక్షలలో అధికరక్తపోటు ఉన్నట్లు తేలినపుడు గుండె, మెదడు పైన దాని ప్రభావం ఏ దశలో ఉందో ముందుగానే గుర్తించేందుకు వెంటనే వైద్యనిపుణులను కలవాలని యశోద ఆస్పత్రులకు చెందిన డిపార్ట్ మెంట్ ఆఫ్ కార్డియాలజీ, డిపార్ట్ మెంట్ ఆఫ్ న్యూరాలజీలకు చెందిన వైద్యులు సూచిస్తున్నారు. తమ వద్ద  24 గంటల పాటు కార్డియాలజిస్టు, న్యూరాలజిస్టులు అందుబాటులో ఉంటారని, ఎంత మాత్రం ఆలస్యం జరగకుండా రక్తపోటును, దానికారణంగా తలత్తే తీవ్ర సమస్యలను అదుపుచేసేందుకు ఏర్పాట్లు సర్వసిద్ధంగా ఉంటాయని వారు చెప్పారు.  నిర్ధారణ పరీక్షలు చేసి గుండె – మెదడుకు సంబంధించిన సమస్యలు తలెత్తినట్లు నిర్ధారణ జరిగితే సమన్వయంతో చికిత్సచేసేందుకు హాస్పిటల్స్లో అత్యాధునిక వైద్యసౌకర్యాలు ఉన్నాయి.

#

యశోద హార్ట్ ఇనిస్టిట్యూట్

యశోద హాస్పిటల్స్ – హైదరాబాద్.

సికింద్రాబాద్. సోమాజిగూడ.మలక్ పేట్

ఆగంచేసే ఆస్థమా: అదుపు చేసే ఆధునిక వైద్యచికిత్సలు

images_234ప్రపంచవ్యాప్తంగా ముప్పయ్ కోట్ల మందిని  వేధిస్తన్న వ్యాధి ఇది. అస్థమా జీవితకాలం వెంటాడే రుగ్మత. ఇతరత్రా పూర్తి ఆరోగ్యంతో ఉన్నా అనేక మంది కేవలం  ఈ వ్యాధి కారణంగా తమ వృత్తి, ఉద్యోగాలలో అనుకున్నమేరకు కృషిచేయలేక అసంతృప్తికి గురవుతూన్నారు. అస్థమా అంటే ఏమిటి? ఏవయసులో ఇది ప్రారంభమవుతున్నది? అస్థమా వ్యాధి రావటానికి కారణాలు ఏమిటి? ఎందువల్ల ఇది వ్యక్తి ప్రాణలతో చెలగాటం అడగలుగుతోంది? ఈ విషయాలు తెలుసుకుంటే  ఆధునికి చికిత్సను ఎంచుకోవటం, వైద్యులు సూచించిన జాగ్రత్తలను పాటించటం ద్వారా అస్థమాను అదుపుచేసుకుని అది విధించే పరిమితుల నుంచి తేలికగా బయటపడటం సాధ్యపడుతుంది.

ఊపిరి తిత్తులకు ఆక్సీజన్తో కూడిన గాలి తీసుకువెళ్లే, వాటి నుంచి కార్బన్ డైయాక్సైడ్ కలిగిన గాలిని వెలుపలికి తీసుకువచ్చే వాయునాళాలకు సోకేవ్యాధి అస్థమా. దీర్ఖకాలంపాటు కొనసాగటంతోపాటు వేర్వేరు సీజన్లలో ఇది ఎక్కువ అవుతూ ఉంటుంది.అస్థమా సోకినపుడు  వాపుతో వాయునాళాల లోపలి భాగం వాచుతుంది.  వాపు వల్ల ఈ వాయు నాళాలు చాలా సున్నితంగా తయారవుతాయి. తేలికగా అలర్జీలకు గురవుతాయి. వాపు, అలర్జీలతో వాయునాళాలు కుంచించుకుని గాలి వెళ్లాల్సిన స్థలం సన్నగా మారిపోతుంది. ఊపిరి తిత్తులకు వచ్చే, వాటి నుంచి బయటకు వెళ్లే గాలి పరిమాణం చాలావరకు తగ్గిపోతుంది. దీంతో వ్యక్తి ఊపిరి పీల్చినపుడు, వదిలినపుడు కీచు శబ్దం వస్తుంటుంది. చాతీ బరువుగా అనిపిస్తుంది. శ్వాస పీల్చుకోవటంలో సమస్యలతో దగ్గ వస్తుంటుంది. అస్థమా వ్యాధిగ్రస్థులు చాలా వరకు రాత్రిళ్లు, తెలవారుజామున ఈ సమస్యలతో సతమతమవుతుంటారు.

బాల్యంలోనే దాడిచేస్తుంది.
అన్ని వయస్సుల వారు దీనితో బాధపడుతున్నప్పటికీ ఈ వ్యాధి చిన్న వయస్సులోనే ప్రారంభమవుతున్నట్లు గుర్తించారు. మన దేశంలో తీవ్రవైన అస్థమా వ్యాధిపీడితులైన రెండు కోట్ల పైచిలుకు మందిలో దాదాపు ఇరవై శాతం మంది అయిదు నుంచి పదకొండు సంవత్సరాల మధ్య వయస్సున్న పిల్లలే. తక్కువ బరువుతో పుట్టిన వారు, ధూమపాన – తీవ్రవాయుకాలుష్యంతోకూడిని వాతావరణలో పెరుగుతున్న పిల్లలు ఎక్కువగా ఈ వ్యాధికి గురవుతున్నారు. తరచూ శ్వాసకోశ సంబంధిత సమస్యలు ఎదుర్కొవటం, శ్వాసతీసుకునేటపుడు కీచుశబ్దం వంటి లక్షణాలతో అయిదు సంవత్సరాల వయసులో మొదట ఇది బయటపడుతుంది.దీనితోపాటు పిల్లలలో అలర్జీలు, ప్రత్యేకించి చర్మానికి సంబంధించినవి కూడా కనిపిస్తాయి. తల్లిదండ్రులలో అస్థమా ఉన్న పక్షంలో ఆ వ్యాధి పిల్లలకు సంక్రమిస్తున్నది. బాలికలతోపోలిస్తే బాలురలో అస్థమా అధికంగా ఉన్నట్లు గుర్తించారు. చిన్న వయసులో బాలల వాయునాళాలు బాలికలలో కంటే సన్నవిగా ఉండటం వల్ల వైరల్ వ్యాధులకు వాటితోపాటు గొంతులోంచి కీచు శబ్దం రావటానికి అవకాశం ఏర్పడుతున్నట్లు పరిశోధకులు పేర్కొంటున్నారు.
అనేక కారణలు అన్నీ  సాధారణమైనవే!
అలర్జీల మొదలుకుని ఊబకాయం దాకా, అస్థమా వ్యాధి రావటానికి కారణాలు అనేకం. వంశపారంపర్యంగా వచ్చే దానికి ఇవి తోడవటమో లేక కేవలం వీటి కారణంగానే వ్యాధికి గురికావటమో జరుగుతున్నది. ఈ కారణాలు అన్నింటిలోకి అలెర్జీలు, తల్లిదండ్రుల నుంచి సంక్రమించటం ద్వారా మొట్టమొదటి స్థానంలో నిలుస్తున్నాయి. అస్థమాకు సంబంధించి  కొంచం ఆశ్చర్యం కలిగించే విషయం ఏమంటే ఊబకాయం, గర్భసమయంలో తల్లి అలవాట్లు – ప్రసవాని ఆమె ఎంచుకున్న విధానం కూడా ఈ వ్యాధికి కారణం అవుతున్నాయి.

అలర్జీలు: ఆస్థమా వ్యాధిగ్రస్థులు దాదాపు అందరూ అలర్జీల బాధితులే. అలర్జీలకు మనశరీరం ప్రతిస్పందించే క్రమంలో పెద్దఎత్తున ఆండీబాడీలు ఉత్పత్తి అవుతాయి. రక్తంలోని ఈ ఆంటీబాడీస్ పెరుగుదల వాయునాళాల వాపునకు, దానివల్ల అస్థమాకు దారితీస్తుంది. పెంపుడు జంతువులు, దుమ్మలోక్రిములు(డస్ట్ మైట్స్), బొద్దింకలు, బూజులు వంటివి ఇళ్లలో అలర్జీలకు కారణం అవుతాయి.

సిగరెట్టు పొగ: తీవ్రవైన అస్థమాకు, పెద్ద సంఖ్యలో అస్థమా మరణాలకు దారితీస్తున్నట్లు అధ్యయనాలు గుర్తించాయి. గొంతులో కీచు శబ్దం, సాధారణ శ్వాసకోశ వ్యాధులతో మొదలయిన అనారోగ్యం తొందరలోనే అస్థమాగా మారిపోతుంది. ధూమపానం చేసే మహిళల పిల్లలు, పొగతాగే వారికి సమీపంలో అధిక సమయం గడపుతుండే(పాసివ్ స్మోకర్స్) సులభంగా అస్థమా బారిన పడుతున్నారు.

కౌమార్యంలో ధూమపానం: పది నుంచి పదమూడు సంవత్సరా మధ్యకాలంలో పొగతాగటం మొదలు పెట్టిన వారు కూడా ఇటువంటి ప్రమాదాన్నే ఎదుర్కొంటున్నారు.  మితిమీరిన మానసిక వత్తిడి అస్థమాకు దారితీస్తున్నట్ల పరిశోధనలవల్ల తెలిసింది.

మానసిక వత్తిడి: వ్యక్తులలో వత్తిడి పెరుగుదలతోపాటే వారు అస్థమాకు గురయ్యే అవకాశాలు పెరుగుతాయి. ఇందుకు వారు వత్తిడి నుంచి బయటపడటానికి ధూమపానం వంటి అలవాట్లు కొంత కారణం కావచ్చు. అయితే వత్తిడి కారణంగా శరీరంలోని రోగనిరోధక వ్యవస్థ బలహీనపడటం అస్థమాకు దారితీస్తున్నట్లు పరిశోధకులు  స్పష్టంచేస్తున్నారు.

ఊబకాయం: బి.ఎం.ఐ. (బాడీ మాస్ ఇండెక్స్) 25 నుంచి 30 మధ్య ఉన్న పెద్దవారికి  ఊబకాయులు కాని అదే వయస్సు వారితో పోలిస్తే అస్థమా వచ్చే అవకాశాలు 38 శాతం ఎక్కువ. బి.ఎం.ఐ. 30కిపైగా ఉన్న ఊబయకాయులైన వయోజనులకు అస్థమా వచ్చే అవకాశాలు వారి వయస్సే ఉన్న ఇతరులతో పోలిస్త్ ఏవకాశాలు 75 శతానికి పైగా ఎక్కువని వైద్యనిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. ఊబకాయులలో అలర్జిక్ ఆస్థమా కంటే నాన్ అలర్జిక్ అస్థమానే అధికమని పరిశోధకులు చెబుతున్నారు.

గర్భధారణ – ప్రసవం : గర్భవతి ధూమపానం చేయటం వల్ల గర్భస్థ శిశువు శ్వాసవ్యవస్థపైన చెడుప్రభావాన్ని చూపిస్తుంది. ఇది ఆ శిశువుకు అస్థమా వచ్చే అవకాశాలను పెంచివేస్తుంది. పూర్తిగా పెరగకుండానే (ప్రిమెచూర్) జన్మించటం అస్థమా సోకే ప్రమాదాన్ని పెంచుతున్నట్లు గుర్తించారు. గర్భస్థ శిశువు ఈ ప్రపంచంలోకి ప్రవేశించే విధానం కూడా అస్థమాకు కారణం అవుతున్నది. సహజం ప్రసవం ద్వారా పుట్టిన వారితో పోలిస్తే సిజేరియన్ పద్దతిన జన్మించిన వారికి అస్థమా వ్యాధి వచ్చే అవకాశాలు ఇరవై శాతం ఎక్కువ. సిజేరియన్ ప్రసవ సమయంలో నవజాత శిశువు రోగనిరోధక వ్యవస్థను తీవ్రవంగా ప్రభావితం చేసే బాక్టీరియాల దాడిచేయటం ఇందుకు కారణం కావచ్చునని నిపుణులు చెబుతున్నారు.

కలుషిత వాతావరణంతో ప్రమాదం:
ఇళ్లు, కార్యాలయాలు, ఫాక్టరీలలో కలుషి వాతావరణం (ఇండోర్ పొల్యూషన్)అస్థమా వ్యాధికి ముఖ్యకారణాలలో ఒకటి. ఆ పరిసరాలలో  నైట్రస్ ఆక్సైడ్  – సల్ఫర్ డై ఆక్సైడ్- ఓజోన్ -హానికరమైన పొగలు- వంటగ్యాస్,  గది ఉష్ణోగ్రతలు చాలా తక్కువగా ఉండటం, బూజులు, బాత్రూమ్ క్లీనర్లు, పెయింట్ల వంటివి భవనాలలోని వాతావరణాన్ని అస్థమాకు దారితీసే విధంగా మార్చివేస్తున్నాయి. బయటవాతావరణంలో కాలుష్యం ఎక్కుగా ఉన్న సందర్భాలలో కూడా ఆస్థమా వ్యాధిగ్రస్థులు చాలా ఇబ్బంది పడుతూ ఆస్పత్రులకు వస్తుండటంతోపాటు,ఇతరులు అనేక మందిలో కూడా అస్థమా ప్రారంభ లక్షణాలు కనిపించటం మొదలవుతుంది. వాహనాల నుంచి వెల్వడే కార్బన్ మోనాక్సైడ్ వంటి పొగలు, ఫాక్టరీల నుంచి వెల్వడే వాయువులు, పొడివాతావరణం వల్ల రేగే దుమ్మ-ధూళి వల్ల ఆస్థమా లేని వారిలో కూడా దగ్గు- శ్వాస తీసుకోవటంలో ఇబ్బంది- చాతీలో నొప్పి ఏర్పడతాయి. వీటికి  ఇండోర్ పొల్యూషన్ కు తోడయి అస్థమా స్థిరపడే ప్రమాదం ఏర్పడుతుంది. బుతువులతోపాటు వాతావరణంలో వచ్చే మార్పులు కూడా అస్థమా వ్యాధి తీవ్రతను (అస్థమాఎపిసోడ్స్) పెరగటానికి, వివిధ కారణాల వల్ల అప్పటికే అస్థమా రావటానికి అనుకూల వాతావరణం ఏర్పడి ఉన్న వ్యక్తులు అస్థమాకు గురికావటానికి కారణం అవుతున్నాయి. చల్లటి గాలుల వల్ల శ్వాసవ్యవస్థలోని వాయునాళాలు మూసుకుపోవటం (బ్రాంఖోకనిస్ట్రిక్షన్), ఎడతెరపి లేకుండా ముక్కుకారుతూండటం, ఊపిరి పీల్చుకోవటంలో ఇబ్బంది కలుగుతుంది.

వంశపారంపర్య వ్యాధి

తల్లిదండ్రుల నుంచి పిల్లలకు పుట్టుకతోనే సంక్రమించే (వంశపారంపర్య) వ్యాధుల్లో అస్థమా  కూడా ఉంది.  అస్థమా వ్యాధిగ్రస్థులో అరవై శాతం మందికి వారి తల్లిదండ్రుల నుంచే వ్యాధి సంక్రమించినట్లు గుర్తించారు. ఈ జన్యువులు వ్యక్తి రోగనిరోధక వ్యవస్థ పైన, వాయునాళాల వాపు పైన ప్రభావాన్ని చూపించటం అస్థమా వస్తున్నది. తల్లిదండ్రులలో ఒకరికి
అస్థమా ఉన్నా పిల్లలకు ఆ వ్యాధి వచ్చే అవకాశాలు ఆరువందల శాతం అధికంగా ఉన్నట్లు పరిశోధనలలో తెలియవచ్చింది. దీనికి సంబంధించి ఇప్పటి వరకూ దాదాపు వంద జన్యువు(జీన్స్)లను గుర్తించగలిగారు. ఇవి వాతావరణంలోని అస్థమా కారక పరిస్థతులతో కలిసి పనిచేస్తుంటాయి. అయితే వంశపారంపర్యంగా వచ్చే అస్థమాకు సంబంధించి ఇంకా అనేక అంశాలు వెల్లడి కావలసి ఉంది. ఇందుకగాను పరిశోధనలు జరుగుతున్నాయి.

అస్థమా అటాక్ సమయంలో ఏ జరుగుతుంది?

అస్థమా లక్షణాలు ఒక్కసారిగా పెరిగిపోయి, పరిస్థితి తీవ్రంగా తయారవటాన్ని అస్థమా అటాక్ లేదా అస్థమా ఎపిసోడ్ అంటున్నారు. ఈ పరిస్థితి హఠాత్తుగా ఏర్పడవచ్చు. కొన్ని సార్లు ఇది విషమించి తక్షణ వైద్యసాయం అవసరమవుతుంది.  అస్థమా అటాక్ జరిగినపుడు శ్వాసవ్యవస్థలో వేగంగా  కొన్ని మార్పులు జరుగుతాయి.

– వాయునాళాల చుట్టుతా కండరాలు  బిగుసుకుంటాయి. దీంతో గాలి ప్రయాణించే మార్గం మరింతగా

కుంచిస్తుంది.

– శ్వాసకోశాలకు చేరే గాలి పరిమాణం బాగా తగ్గిపోతుంది.

-వాయనాళాల వాపు ఎక్కువయి దారి మరింతగా తగ్గుతుంది.

-వాయునాళాలలోవాపు వల్ల ఏర్పడిన పరిస్థితిని ఎదుర్కొనేందుకు రోగనిరోధక వ్యవస్థ  ఎక్కువ మూక్యస్

ఉత్పత్తిని ప్రొత్సహిస్తుంది. దీంతో  వాయునాళాలు మరింతగా మూసుకుపోతాయి.

ఈ మార్పులతో సాధారణ స్థాయి నుంచి ప్రమాదకర స్థాయి వరకూ  అస్థమా అటాక్ జరుగుతుంది. ఈ అటాక్ ప్రారంభంలో ఊపిరితిత్తులకు కొంచం తక్కువగానైనా ఆక్సీజన్ అందుతుంది. కానీ శ్వాసకోశాల నుంచి కార్బన్ డైఆక్సైడ్ బయటకు రావటం కష్టంగా ఉంటుంది.  ఇది మరికొంత సమయం కొనసాగే సరికి శ్వసకోశాలలో కార్బన్ డైఆక్సైస్ నిలిచిపోయి శరీరంలో ఆక్సీజనుకు కొరత ఏర్పడుతుంది.  క్రమంగా ఉపిరితిత్తులకు అందే ఆక్సీజన్ పరిమాణం చాలా తక్కువ స్థాయికి పడిపోతుంది. దీంతో శరీరంలోని వివిధ భాగాలకు రక్తం ద్వారా అందే ఆక్సీజన్ తగ్గుతుంది. ఈరకమైన ఆస్థమా అటాక్ చాలా ప్రమాదకరమైనది. రోగిని వెంటనే ఆస్పత్రికి తరలించాలి.

అత్యవసర ఆధునిక వైద్యసేవలే ప్రాణాలు కాపాడతాయి

అస్థమా చికిత్సను నిర్లక్ష్యం చేయటం వల్ల వ్యక్తి జీవితంలోని అన్ని రంగాలలో  నష్టపోవలసివస్తుంది. పిల్లలు తరచూ స్కూలు వెళ్లలేరు.  తగినంతగా పనిచేయలేక, శ్రద్ద చూపలేక పెద్దవాళ్లు వృత్తి ఉద్యోగాలలో వెనుకబడిపోవలసివస్తుంది. శరీరం బలహీనంగా ఉండటం వల్ల వ్యక్తిగత అభిరుచులు, ఆనందాలకు దూరం కాలవలసి వస్తుంది. అస్థమా జీవిత కాలం వేధించే వ్యాధి  అన్నమాట నిజమే. ఇదివరకటి రోజుల్లో ఈ వ్యాధి వ్యక్తులను పూర్తిస్థాయి రోగులుగా మార్చి వారి కార్యక్రమాలను పరిమితం చేసేది. వైద్య పరిశోధనలు, నూతన చికత్సా విధానాలతో  ప్రస్తతం పరిస్థతి మారిపోయింది. పూర్తి నివారణ ఇప్పటికీ సాధ్యంకాకపోయినా బాధను నివారించే  చికిత్సలు అందుబాటులోకి వచ్చాయి. అస్థథా విషమించిన  స్థితిలో అత్యవసర వైద్యసేవలు, నిపుణుడైన డాక్టర్ సహాయం అత్యవసరం. మొదట కృత్రిమంగా శ్వాసఅందిచే ఏర్పాటు చేసి, మందుల ద్వారా వాయునాళాలు తెరిచి సహజంగా ఊపిరి తీసుకునేట్లు చేస్తారు. ఆపైన అస్థమా విషమించటానికి కారణమైన గుర్తించి వాటి నుంచి  కాపాడుకునేందుకు,  మరోసారి అస్థమా అటాక్కు గురికాకుండా మందులు – అలవాట్లలో మార్పులను సూచిస్తారు.  దీంతో వాయునాళాలను ప్రేరేపించి అస్థమా అటాక్కు దారితీసే పరిస్థతులు, అలవాట్లకు దూరంగా ఉండే పద్దతులు  తెలిసివస్తాయి.  నిపుణులైన వైద్యుల సూచనలను పాటిస్తూ, క్రమం తప్పని పరీక్షలు – పర్యవేక్షణతో  అస్థమా వ్యాధిగ్రస్థులు సాధారణ జీవితం గడపటానికి వీలు కలుగుతున్నది.

 

ముందు జాగ్రత్తలతో ఆస్థమా పై అదుపు

అస్థమా ఓ సంక్లిష్టమైన వ్యాధి. వంశపారంపర్యంగా సంక్రమించే జన్యువులు-పరిసరాలలో వ్యాధిని ప్రేరేపించే అంశాల కలయిక వ్యాధికి దారితీస్తున్నదని పరిశోధనలలో తేలింది. జన్యువుల వల్ల సంక్రమించగలిగినా పరిసర వాతావరణం ఇందులో చాలా ముఖ్యమైన పాత్రవహిస్తున్నందువల్ల ముందు జాగ్రత్తలు తీసుకోవటం  ద్వారా వంశపారంపర్యంగా వచ్చే అవకాశం ఉన్నవారితో సహా ఇతరులూ ఈ వ్యాధిబారిన పడకుండా చూసుకునేందుకు వీలుకలుగుతుంది. అస్థమా వ్యాధిని నిరోధించటం ఓ సవాలు. వైద్యనిపుణులు ఇందుకు కొన్ని సూచనలు చేస్తున్నారు.

 

  1. దిండ్లపై దుమ్ము, ధూళి లేకుండా చూసుకొండి. కనీసం పదిహేను రోజులకు ఓ సారి పక్కబట్టలను

మరుగుతున్న నీళ్లతో ఉతకండి.

  1. పెంపుడు జంతువులను పడకగదిలోకి, ఫర్నీచర్ పైన కూర్చోవటానికి అనుమతించకండి.
  2. పడక గదిలో కార్పెట్లు వేయకండి. దూదికూరి చేసిన పిల్లల బొమ్మలను పడకగదుల్లో పెట్టకండి.
  3. ఇంటి వాతావరణంలో తేమ అధికంగా ఉండకుండా చూసుకొండి. ఇంటిలోకి వస్తున్న గాలి నాణ్యతను

గమనిస్తూ ఉండండి

  1. ధూమపానం కోసం ఉద్దేశించిన ప్రదేశాలకు దూరంగా ఉండండి.
  2. ఇళ్లలో ఫ్లోరింగ్, బాత్రూమ్ లను శుబ్రం చేసేందుకు ఘాటైన క్లీనర్లను, ఆసిడులను వాడకండి.
  3. మానసిక వత్తడిని అదుపులో ఉంచుకొండి.
  4. తీవ్రమైన చలి, వేడి ఉన్న రోజుల్లో ఆరుబయట వ్యాయామం చేయకండి.
  5. అస్థమా లక్షణాలు కనిపించినపుడు  ఏమాత్రం ఆలస్యం చేయకుండా ఆస్పత్రికి వెళ్లి పరీక్షలు

చేయించుకొండి. ప్రారంభంలోనే వైద్యులను కలవటం వల్ల మీ అస్థమాకు కారణాలను గుర్తించి చికిత్స

చేయటం – జాగ్రత్తలను సూచించటం ద్వారా దానిని పూర్తగా అదుపులో ఉంచటానికి వీలవుతుంది.

 

#

డిపార్ట్ మెంట్ ఆఫ్ పల్మనాలజీ

యశోద హాస్పిటల్స్

సికిందరాబాద్ – సోమాజిగూడ – మలక్ పేట్.

 

 

 

 

మూలకణ చికిత్సతో కొత్త జీవితం… బ్లడ్ కాన్సరుకు బోనుమారో మార్పిడితో సమాధానం

 

67716-004-C53DF929ప్రముఖ భవననిర్మాణ సంస్థలో  సైట్ ఇంజనీరుగా పనిచేస్తున్న ప్రసన్న(29)కు ఈ మధ్య చాలా నీరసంగా అనిపిస్తోంది. తరచూ జ్వరం వస్తోంది. కంపెనీ డాక్టర్ల సూచనమేరకు కొన్ని వైద్యపరీక్షలు చేయించుకున్నాడు. అవి చూసిన వైద్యులు ఆ యువకుడికి బ్లడ్ కాన్సర్ (ల్యుకేమియా)ఉన్నట్లు నిర్ధారించి చెప్పారు.ఉత్సాహవంతుడు, కష్టపడి పనిచేసేవాడిగా గుర్తింపు పొంది ఆ జాతీయస్థాయి నిర్మాణ సంస్థలో ఉన్నత స్థాయికిచేరగల అవకాశం ఉందని అందరూ విశ్వసిస్తున్న సమయంలో ఈ పరిమాణంతో ప్రసన్నకు తాను ఒక్కసారిగా లోయలోకి జారిపడినట్లు అనిపించింది. అయితే తమ కంపనీ డాక్టర్ల సూచనమేరకు సూపర్ స్పెషాలటీ వైద్యనిపుణులను కలిసి మాట్లాడటం అతనిలోని విషాధాన్ని పూర్తిగా తుడిచి వేసింది. బ్లడ్ కాన్సరుకు ఇపుడు బోన్మారో ట్రాన్స్ ప్లాంట్ లాంటి అత్యాధునిక చికిత్సలు అందుబాటులోకి వచ్చాయని, దానితో సాధారణ జీవితం గడపటం సాధ్యమని  వైద్యనిపుణు చెబుతున్నారు. రక్తకాన్సర్ తోపాటు లింఫోమా, మల్టిపుల్ మైలోమా, బోన్ మారో దెబ్బదిన్న సందర్భాలలో కూడా ఈ విధానం కొత్త జీవితాన్ని ప్రసాధించగలుగుతుంది.

 

మనశరీంలోని కొన్ని పొడవైన తొడ, తుంటి ఎముకలలో ఉండే కొవ్వుతో కూడిన మొత్తటి స్పాంజిలాంటి పదార్థమే బోనుమారో(ఎముక మజ్జ). దీనిలో పరిక్వత చెందని కణాలు, స్టెమ్ సెల్స్ ఉంటాయి. ఇవి జీవితకాలంపాటు స్టెమ్ సెల్స్ లాగా ఉండ గలవు.  అదే విధంగా  ఎర్రరక్త కణాలు (ఆర్.బి.సి.), తెల్లరక్తకణాలు(డబ్ల్యూ.బి.సి.), ప్లేట్ లెట్స్ గా  అభివృద్ధి చెందగలవు కూడా.  రక్తంలోని  ఆర్.బి.సి. కణాలే శరీరంలోని అన్ని అంగాలు, వాటిలోని కణాలకు ఆక్సీజనును అందజేస్తుంటాయి. డబ్ల్యూ.బి.సి.లు శరీరంలోకి ప్రవేశించిన బాక్టీరియా, వైరసు వంటి  రోగకారక సూక్ష్మక్రిములతో పోరాడి వ్యాధుల నుంచి రక్షణ కల్పిస్తాయి. ఇక ప్లేటులెట్స్ రక్తం గడ్డకట్టడంలో తోడ్పడతాయి.

 

బోన్మారో ట్రాన్సుప్లాంట్ అంటే ఏమిటి?

అంటువ్యాధులు, కీమోథెరపీ, వివిధ రకాల తీవ్ర వ్యాధుల వల్ల దెబ్బదిన్న బోన్మారోను తొలగించివేసి దానిని స్థానంలో కొత్త ఆరోగ్యకరమైన  స్టమ్ సెల్స్ ను ప్రవేశపెట్టడమే బోన్మారో ట్రాన్సుప్లాంట్. ఈ కణాలు ఎముకలోని బోన్మారో స్థలంలో  స్థిరపడి  రక్తకణాలను ఉత్పత్తి చేయటంతోపాటు కొత్త బోన్మారో అభివృద్ధికి తోడ్పతాయి. స్టెమ్ సెల్స్(మూల కణాలు) పెట్టడమే ప్రధానమైన ప్రక్రియ కావటం వల్ల బోన్మారో ట్రాన్స్ ప్లాంటేషనును మూలకణ మార్పిడి శస్త్రచికిత్స అంటున్నారు. ఈ వైద్య ప్రక్రియకు కావలసిన ఆరోగ్యకరమైన మూలకణాలు దాత నుంచి సేకరించవచ్చు. లేదా కొన్ని సందర్భాలలో ఆ వ్యక్తి నుంచే ముందుగా సేకరించి సంరక్షించినవి కావచ్చు. కాన్సర్ వ్యాధిగ్రస్థులకు కీమోథెరపీ, రేడియేషన్ చికిత్స ప్రారంభించేందుకు ముందు ఆ వ్యక్తి ఎముకల నుంచి మూలకణాలను సేకరించి అభివృద్ధి చేస్తారు. ఆపైన రేడియేషన్, కీమోథెరపీ చికిత్సలు పూర్తయిన తరువాత బోన్మారో ట్రాన్స్ ప్రాంటేషన్ చేస్తారు.

 

ఎవరికి, ఎందుకు అవసరం అవుతుంది?

కొంత మందిలో బోన్మారో తన ప్రధాన విధి అయిన రక్తకణాలను ఉత్పత్తి చేయటంలో విఫలం అవుతుంది. దీనిని వైద్య పరిభాషలో ఎప్లాస్టిక్ ఎనీమియా అంటున్నారు.  వీరిలో మళ్లీ సహజంగా రక్తకణాల ఉత్పత్తికి మూలకణ మార్పిడి ప్రక్రియ ద్వారా ఏర్పాటు చేయాల్సి వస్తుంది. అదే విధంగా ల్యుకేమియా, లింఫోమా, మల్టిపుల్ మైలోమా వంటి కాన్సర్లు ఉన్నపుడు, కిమోథెరపీ వల్ల బోన్మారో పుర్తిగా దెబ్బదిన్నప్పుడూ మూలకణ మార్పిడి అనివార్యం అవుతుంది. ఎక్కవ మొత్తాలలో కీమోథెరపీ, రేడియేషన్ తో చికిత్స అనంతరం మూలకణమార్పిడి చేస్తారు.

 

మూలకణ మార్పిడిలో రకాలు:

ఎందుకోసం మార్పిడి చేయాల్సి వస్తున్న దానిని బట్టి ఈ బోన్మరో ట్రాన్స్ ప్లాంటేషన్ మూడు రకాలు ఉన్నాయి. ఆటోలోగస్ లేదా రిస్క్యూ బోన్మారో ట్రన్స్ ప్లాంటేషన్, రెండోది అల్లోజెనిక్ బోన్మారో ట్రాన్స్ ప్లాంటేషన్. మూడో పద్దతి అబ్లికల్ ఖార్డ్ బ్లడ్ ట్రాన్స్ ప్లాంట్.   రెస్క్యూ బోన్మారో ట్రాన్స్ ప్లాంటేషన్ లో  ఒక వ్యక్తికి స్వంత స్టెమ్ సెల్స్ తో చికిత్స చేస్తారు. ఇందుకోసం ముందుగానే ఆ వ్యక్తి ఎముకల నుంచి

మూలకణాలను సేకరించి భద్రపరుస్తారు. వీటిని బయట అభివృద్ధిపరచి మార్పిడికి సిద్దంచేస్తారు.  రేడియేషన్, కీమోథెరపీ చికిత్సలు పూర్తయిన తరువాత వాటితోనే ఆ వ్యక్తి బోన్మారో ట్రాన్స్ ప్లాంటేషన్ చేస్తారు. అంటే వ్యక్తి మూల కణాలే తిరిగి అతని చేరతాయి. అయితే ఇది అన్నిసందర్భాలలో సాధ్యం కాదు. వ్యక్తి బోన్మారో ఆరోగ్యకరమైనదిగా ఉండి కాన్సర్ చికిత్సకు వచ్చిన సందర్భంలో మూలకణాలను ముందుగానే సేకరించి కీమో, రేడియేషన్ కొనసాగినంత కాలం వాటిని బయట అభివృద్ధి పరచవచ్చు. దీనిలో మూలకణాల మార్పిడి వల్ల ఎటుంటి సమస్యలు తలెత్తే అవకాశం ఉండదు.

 

అల్లోజెనిక్ బోన్మారో ట్రాన్స్ ప్లాంటేషన్ ఇందుకు పూర్తిగా భిన్నమైనది. రెస్క్యూ బోన్మారో ట్రాన్స్ ప్లాంటేషన్ వీలుకాని పరిస్థతులలో మరో వ్యక్తి నుంచి సేకరించిన మూల కణాలతో ఈ ప్రక్రియను నిర్వహించాల్సి వస్తుంది. ఆ విధంగా దాత నుంచి తీసుకున్న స్టెమ్ సెల్స్ తో చేసిన మార్పిడిని  అల్లోజెనిక్ బోన్మారో ప్లాంటేషన్ అంటారు. ఇందులో దాత మూలకణాలు స్వీకరించే వ్యక్తికి జన్యురీత్యా సంబంధికులై ఉండాలి. చాలా సందర్భాలలో దగ్గరి బంధువులు దాతలవుతారు. కానీ జన్యురీత్యా సరిపడే బయటి వ్యక్తులు కూడా  ఉపయోగపడతారు. వ్యక్తిలోని బోన్ మారో చెడిపోయి పనిచేయలేని స్థితికి చేరుకున్నప్పుడు అల్లోజెనిక్ పద్దతి ఆదుకుంటుంది. అయితే దీనిలో జి.వి.హెచ్.డి. (గ్రాఫ్ట్ వైరస్ హోస్ట్ డిసీజ్ ) వంటి కొన్ని సమస్యలు, ప్రమాదాలు ఎదుర్కోవలసి వస్తుంది. అదేసమయంలో మార్పిడి ద్వారా దాత నుంచి  వచ్చిన మూలకణాలను స్వీకర్త శరీరం తిరస్కరించకుండా ఉండేందుకు ఇమ్మ్యూనో సప్రెసివ్ మందులను ఇస్తారు. ప్రాణరక్షణ ప్రక్రియ అయిన మూలకణ చికిత్స కొన్ని సమస్యలతో వైద్యులకు సవాలు విసురుతున్నది.

బి.పి. తగ్గటం, వికారంగా అనిపించటం, చలితో కూడిన వణుకు, కొంత మందిలో జ్వరం వంటివి కనిపిస్తాయి. అయితే ఇవన్నీ స్వల్పకాలం మాత్రమే ఉండే సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ మాత్రమే. మొత్తం మీద అల్లోజెనిక్ బోన్మారో ట్రాన్స్ ప్లాంటేషన్ విజయవంతం కావటం  దాత మూలకణాలు స్వీకర్త మూలకణాతో సరిపడటం మీద చాలా వరకు ఆధారపడి ఉంటుంది.

 

అంబ్లికల్ ఖార్డ్ బ్లెడ్ ట్రాన్స్ ప్లాంట్ కూడా దాత పైన ఆధారపడే అల్లోజెనిక్ బోన్మారో ట్రాన్స్ ప్లాంటేషన్ లాంటిదే. అయితే దీనిలో నవజాత శిశువు బొడ్డతాడు(అంబ్లికల్ ఖార్డ్) నుంచి మూలకణాలను సేకరించి వాడతారు. బిడ్డపుట్టగానే స్టెమ్ సెల్స్ సేకరించి అతిశీతల వాతావరణంలో నిలువచేస్తారు. ట్లాన్స్ ప్లాంటేషన్ అవసరమైనపుడు బయటకు తీసి ఉపయోగిస్తారు. దీనిలోని రక్తకణాలు అపరిపక్వమైనవి. ఇవి  మూలకణ మార్పిడికి చాలా అనుకూలమైనవి. అయితే స్టెమ్ సెల్స్ తక్కువగా ఉండటం వల్ల స్వీకర్త పూర్తిగా కోలుకోవటానికి కొంత ఎక్కువ సమయం అవసరమవుతుంది.

 

స్టెమ్ సెల్స్ ను ఎలా సేకరిస్తారు?

ఇందుకు రెండు పద్దతులు అనుసరిస్తున్నారు. మొదటి పద్దతిలో తొడ, తుంటి ఎముకల నుంచి నేరుగా మూలకణాలను సేకరిస్తారు.ఇందుకోసం ముందుగా వ్యక్తికి నొప్పితెలియకుండా మత్తుమందు ఇస్తారు. ఓ బలంగా ఉన్న పొడవైన సూదిని ఉపయోగించి స్టెమ్ సెల్స్ ను సేకరిస్తారు. రెండో పద్దతిలో  మూలకణ దాతకు అయిదు ఇంజక్షన్లు ఇస్తారు. దాంతో ఎముకలలోని స్టెమ్ సెల్స్ రక్తప్రవాహంలోకి వస్తాయి. అపుడు సిరల లోంచి రక్తాన్ని తీసుకుంటారు. ఓ యంత్రం సాయంతో ఆ రక్తంలోని తెల్లరక్తకణాలను వేరుచేసి సేకరిస్తారు. వాటితోపాటే మూలకణాలు ఉంటాయి. ఇక బోన్మారో ట్రాన్స్ ప్లాంటేషన్ చేపట్టడానికి ముందు కొన్ని నిర్ధారణ పరీక్షలు చేస్తారు. కాన్సర్ వ్యాధిగ్రస్థుడిలో ఎటువంటి బోన్మారో ఉన్నదో ఖచ్చితంగా తేల్చుకుంటారు. రెడియేషన్ లేదా కిమోథెరపీ ద్వారా బోన్మారో కాన్సర్ సోకిన కణాలను పూర్తిగా నిర్మూలిస్తారు. బోన్మారో ట్రాన్స్ ప్లాంటేషన్ ప్రక్రియ మొత్తం పూర్తవటానికి వారం రోజులు పడుతుంది. ఈ చికిత్స సమయంలో రోగనిరోధక వ్యవస్థ కొంత బలహీనపడుతుంది. తేలికగా అంటు వ్యాధులు సోకే ప్రమాదం ఉంటుంది. అందువల్ల ఆస్పత్రిలోని ప్రత్యేక విభాగంలో ఉంచి వ్యాధుల నుంచి రక్షణ కల్పిస్తారు.

ఆ పైన కూడా దాదాపు నెల రోజుల పాటు డాక్టర్ల పర్యవేక్షణ కొనసాగుతుంది.

 

మూలకణ మార్పిడి ఎలాచేస్తారు?

ప్రపంచవ్యాప్తంగా మూలకణ మార్పిడి ప్రక్రియను సాధారణంగా ఈ రంగంలో విశేష కృషిచేస్తున్న ఆస్పత్రులు, వైద్యకేంద్రాలలో చేస్తున్నారు. ఇందుకు అవసరమైన వైద్య పరీక్షలు,ట్లాన్స్ ప్లాంటేషన్ ప్రారంభం నుంచి పూర్తయ్యేదాకా వ్యాధిగ్రస్థుడిని తదనంతరం అత్యంత సురక్షిత వాతావరణంలో ఉంచి కోలుకునేట్లు చేయగల ఉత్తమ శ్రేణి వసతులు దీనికి చాలా అవసరం. మూలకణ మార్పిడికి సంబంధించి తమ విభాగంలో అత్యాధునిక ఏర్పాట్లతోపాటు ఈ రంగంలో విశేష అనుభవం ఉన్న నిపుణులు అందుబాటులో ఉన్నారని యశోద ఆస్పత్రులలోని వైద్యనిపుణులు చెప్పారు.  బోన్మారో ట్రాన్స్ ప్లాంటేషను కుసంబంధించి ప్రపంచస్థాయి ఏర్పాట్లతో యశోద గ్రూప్ ఆఫ్ హాస్పిటల్స్ లో  డిపార్ట్ మెంట్ ఆఫ్ హెమటాలజీ, బోన్మారో ట్రాన్స్ ప్లాంటేషన్ పనిచేస్తున్నది. తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్ లతోపాటు పలు ఉత్తరాధి రాష్ట్రాల నుంచి కూడా మూలకణ మార్పిడికోసం ఈ కేంద్రానికి వస్తున్నారు.

 

వ్యక్తి మూలకణ మార్పిడికి పూర్తి సిద్దంగా ఉన్నారు అని డాక్టర్ నిర్ధారించుకున్న తరువాత అందుక ఏర్పాట్లుచేస్తారు. ఈ ప్రక్రియ దాదాపు రక్త ఎక్కించటం లాగానే ఉంటుంది. అల్లోజెనిక్ బోన్మారో ట్రాన్స్ ప్లాంటేషన్ అయిన సందర్భంలో దాత నుంచి సేకరించిన స్టెమ్ సెల్స్ ను అభివృద్ధి చేసి మార్పిడికి ఒకటి రెండు రోజుల ముందే సిద్దంగా ఉంచుకుంటారు. సెంట్రల్ వీనస్ కాథటర్ అనే సూదిని చాతీపైన కుడిపైన కుచ్చి పెడతారు. మూలకణమార్పిడి కొద్ది రోజుల పాటు సాగే ప్రక్రియకావటం వల్ల ఈ సూదిని ఓ వారం రోజులపాటు అక్కడ అలాగే  ఉంచుతారు. ఆరోగ్యకరమైన, కొత్త మూలకణాలను దీని ద్వారా నేరుగా గుండెలోకి ప్రవేశపెడతారు.

ఆ స్టెమ్ సెల్స్ అక్కడి నుంచి బోన్మారోతోసహా శరీరమంతా వ్యాపిస్తాయి. బోన్మారోలో స్థిరపడిన మూలకణాలు అక్కడ పెరిగటం ప్రారంభిస్తాయి. ఈ విధంగా దాదాపు వారం రోజులలో  పలుసార్లు మూలకణాలను ప్రవేశపెట్టడం వల్ల అవి కొత్త వ్యక్తి శరీంతో సర్దుబాటుచేసుకుని అభివృద్ధి చెందేందుకు వీలుకలుగుతుంది. ఈ మొత్తం ప్రక్రియను ఎన్ గ్రాఫ్ట్ మెంట్ అంటారు. బోన్మారో ట్రాన్స్ ప్లాంటేషన్ సమయంలో అవసరమైన ఇతర మందులు ఇవ్వటానికి, అవసరమైతే రక్తం ఎక్కించటానికి, కొత్త మూలకణాలను శరీరం తిరస్కరించ(రిజెక్ట్)కుండా చూసేందుకు ఇమ్మ్యూనో సప్రెసెంట్లను ఇవ్వటానికి కూడా చాతీ పైన అమర్చిన కాథటర్ ఉపయోగపడుతుంది.

 

మూలకణ మార్పిడి తరువాత పరిస్థితి ఏమిటి?

ట్రాన్స్ ప్లాంటేషన్ పూర్తయిన తరువాత కొంతకాలం పాటు పరిస్థతిని డాక్టర్లు జాగ్రత్తగా పరిశీలిస్తారు. మార్పిడి జరిగిన తరువాత పది రోజుల నుంచి ఇరవై ఎనిమిది రోజుల వరకూ అబ్జర్వేషన్ కొనసాగుతుంది. మూలకణ మార్పిడి తరువాత కనిపించే మొట్టమొదటి మార్పు రక్తంలో తెల్లరక్తకణాల సంఖ్య భారీగా పేరుగుతుంది. శరీరరక్ష వ్యవస్థలో భాగమైన తెల్లరక్త కణాల ఉత్పత్తి జరుగుతుండటం ట్రాన్స్ ప్లాంటేషన్ పనిచేస్తోందనటానికి ఇది ఒక నిదర్శనం. సాధారణంగా మూలకణ మార్పిడి ప్రక్రియ నుంచి వ్యక్తి కోలుకోవటానికి  మూడు నెలల సమయం పడుతుంది. పూర్తిగా కోలుకోవటానికి దాదాపు ఏడాది అవసరమవుతున్నట్లు డాక్టర్లు గుర్తించారు. దాత, స్వీకర్తల కణాల మధ్య సహజ సయోధ్య ఏర్పడటం ఈ ప్రక్రియ విజయానికి ప్రాధమిక ఆధారం అవుతుంది. ఆపైన రేడియోషన్, కిమోథెరపీ, ఏ సందర్బంలో ఎక్కడ ఈ ట్రాన్స్ ప్లాంటేషన్ జరిగిందన్న వాటి ప్రభావమూ ఉంటుంది. బోన్మారో ట్రాన్స్ ప్లాంటేషన్ వ్యక్తి పై జీవితకాలం ప్రభావం చూపగల అంశం. ప్రక్రియలో సూటితనాన్ని సులభమైనదిగా భావించి ఏమాత్రం అజాగ్రత్త వహించినా ఫలితాలు తీవ్రవంగా ఉంటాయి. ఈ కారణంగా ప్రపంచవ్యాప్తంగా బోన్మారో ట్రాన్స్ ప్లాంటేషన్ ప్రక్రియకు సంబంధించి అత్యాధునిక వైద్య సౌకర్యాలు, పెద్ద సంఖ్యలో ఈ ప్రక్రియలను నిర్వహించిన వైద్యనిపుణుల అనుభవం రెండూ కీలకమైన అంశాలుగా రూపొందాయి.

#

 

డిపార్ట్ మెంట్ ఆఫ్ హెమటాలజీ & బోన్మారో ట్రాన్స్ ప్లాంటేషన్

యశోద హాస్సిటల్స్, హైదరాబాద్.

సికిందరాబాదా – సోమాజిగూడ – మలక్ పేట

జీవితంలో తీయ్యదనాన్ని హరించే షుగర్ వ్యాధి…  వెంటనే జాగ్రత్తపడితే డయాబెటిస్ పై పూర్తి అదుపు

 

diabetesశ్రీరామ్(49) అడ్వర్టైజ్మెంట్ ఎజెన్సీ క్రియేటివ్ డైరెక్టర్. జాతీయస్థాయిలో గుర్తింపుతో సహా  విజయవంతమైన వృత్తినిపుణుడిగా తన హోదాకు తగ్గరీతిలో నగర శివార్లలోని విల్లాకొని నివాసాన్ని అక్కడికి మార్చాడు. ఆపీసుకు వచ్చివెళ్లేందుకు  రోజూ దాదాపు రెండు గంటలపాటు నలభై కి.మీ. ప్రయాణం, సమయాభావం తీవ్రమైన ఒత్తిడి కలిగించాయి. ఉత్సాహంగా పనిచేస్తూ టీమును ఉత్తేజ పరచే వ్యక్తి కాస్తా తరచూ నీరసపడి పోతున్నాడు. హఠాత్తుగా శరీరం బరువు తగ్గిపోయింది. విపరీతమైన దాహం, తరచూ మూత్రానికి వెళ్లాల్సిరావటంతో ఇబ్బందిగా అనిపించింది. ఈ మార్పులతో ఆందోళన చెంది డాక్టరును కలవగా పరీక్షలు చేసి శ్రీరామ్ టైప్-2 డయాబెటిస్ ఉన్నట్లు నిర్ధారించి చికిత్స ప్రారంభించారు. డాక్టర్ సూచనలమేరకు మందులు వేసుకుంటుండటం, జీవనశైలిలో మార్పుచేసుకోవటం వల్ల పరిస్థితి మెరుగుపడటం మొదలయ్యింది. కానీ ఇటువంటి పరిస్థతే ఎదురైన చాలా మంది ఇది సాధారణ బలహీనత(జనరల్ వీక్నెస్) అనుకుని పెద్ద పొరపాటు చేస్తున్నారు.  పేరులో తీపి(మధు – షుగర్)తో జీవితంలో చేదును నింపే ఆరోగ్యానికి తీరని నష్టం కలిగించే మధుమేహ(డయాబెటిస్) విస్తరించటానికి అవకాశం కల్సిస్తున్నారు.

డయాబెటిస్ లో రకాలు – తీవ్రత: 

వైద్యులు డయాబెటిస్  మిలిటస్ అని పేర్కొనే మధుమేహం జీవితాంతం వెంటాడే దీర్ఘవ్యాధి ఇది ఆహారం ద్వార అందే శక్తిని ఉయోగించుకునే శరీర సామర్థ్యాన్ని దెబ్బదీస్తుంది. దీనిలో  టైప్ -1, టైప్ -2, టైప్ -3 డయాబెటిస్ అని మూడు రకాలు ఉన్నాయి. వీటిలో సాధారణ భాషలో షుగర్ వ్యాధికి మారు పేరుగా ఉన్న టైప్ -2 డయాబెటిస్ అత్యధిక సంఖ్యాకుల(95శాతం మంది)ను వేధిస్తున్న వ్యాధి. ఇది ఇపుడు మనదేశంతో సహా ప్రపంచదేశాలలో మానవవనరులకు తీరని నష్టం కలిగిస్తూ కుంటుబాల పై తీరని ఆర్థిక భారాన్ని మోపుతున్న ప్రధాన వ్యాధిగా తయారయ్యింది. ప్రపంచ జనాభాలో 8.5 శాతం మంది, మొత్తం 39 కోట్ల మంది మధుమేహ వ్యాధి పీడితులేనని అంచనా. మనదేశానికి వస్తే జనాభాలో 7శాతం, 6.2 కోట్ల మందికి డయాబెటిస్ ఉన్నది. వ్యాధిగ్రస్తులలో సగం మందికి అసలు తాము మధుమేహ వ్యాధి పీడితులం అన్న విషయం కూడా తెలియకపోవటం ఈ వ్యాధికి సంబంధించి విషాదకర అంశం.  ఏటా 10 లక్షల మంది భారతీయులు ఈ వ్యాధి వల్ల అకాల మరణం పాలవుతున్నారు. మధుమేహం వ్యాధిలో రకాలు ఏమిటి? ఇవి  ఎందుకు వస్తున్నాయి? ఈ వ్యాధివల్ల ఎదురయ్యే ఇతర ప్రమాదాలు ఏమిటి? దీని  బారిన పడకుండా ఎలాంటి జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి? ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానాలు వెతికితే డయాబెటిస్ గూర్చి వైద్యనిపుణులు  ఎందుకు అంతగా ఆందోళన చెంది హెచ్చరిస్తున్నారో తెలిసి జాగ్రత్తపడగలుగుతాం.

ఎందువల్ల వస్తుంది?

మధుమేహ వ్యాధి మూడు రకాలు. వీటిలో మొదటిదైన టైప్ -1 డయాబెటిస్. ఇది ఇన్సులిన్ ను ఉత్పత్తి చేయాల్సిన క్లోమం విఫలం అవటం వల్ల వస్తుంది. శరీరంలోని రోగనిరోధక వ్యవస్థ క్లోమం పై దాడిచేయటం(ఆటో ఇమ్మ్యూన్) వల్ల ఇన్సులిన్ తయారుచేయలేని పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది. దీనిని ఇన్సులిన్ డిపెండెంట్ డయాబెటిస్ అని కూడా అంటున్నారు. వ్యక్తి చిన్న వయస్సులో ఉన్నప్పుడే మొదలయ్యే ఈ వ్యాధి వంశపారంపర్యంగా వస్తుండటాన్ని గుర్తించారు.   శరీరంలో ఇన్సులిన్ రెసిస్టెన్స్ ఏర్పడటం వల్ల రెండో రకపు మధుమేహమైన టైప్-2 డయాబెటిస్ ఏర్పడుతుంది. దీనిలో శరీరం తనకు అవసరమైన ఇన్సులిన్ ఉత్పత్తిచేసుకున్నా దానికి స్పందిచగల శక్తిని కోల్పోయి  ఉపయోగించుకోవటంలో విఫలం అవుతుంది.  మన దేశంలో సగటున 43 సం. వయస్సులో ఈ వ్యాధికి గురువుతున్నారు. అయితే ఇటీవలి సంవత్సరాలో ఊబకాయం వల్ల కొందరు పిల్లలు కూడా టైప్-2 మధుమేహం బారిన పడుతున్నారు. నాన్ ఇన్సులిన్ డిపెండెంట్ డయాబెటిస్ అని పేర్కోనే ఈ వ్యాధి టైప్ -1 మధుమేహం అంతటి తీవ్రమైనది కాదు. అయినప్పటికీ తీవ్రమైన ఆరోగ్యసమస్యలను మాత్రం సృషించి దీర్ఘకాలంతో తీరని నష్టాన్ని కలిగించగలుగుతుంది.  ఇక చివరిదైన టైప్ -3 డయాబెటిస్ గర్భధారణ వల్ల ఏర్పడుతుంది.  ఈ వ్యాధి తాత్కాలికమైనది. గర్భవతులలో 2 నుంచి 10 శాతం మందిలో కనిపించే ఈ వ్యాధిని గెస్టటైనల్ డయాబెటిస్ అంటున్నారు. గర్భధారణ తరువాత మధ్య, చివరి దశలో ఇన్సులిన్ రెసిస్టెన్స్ వల్ల వచ్చే ఈ డయాబెటిస్ ను అదుపుచేయటం గర్భస్థశిశువు ఆరోగ్యాన్నికాపాడటానికి అత్యవసరం.

మధుమేహం – ఎందుకింత ప్రమాదం?

ఈ మూడూ రకాల డయాబెటిస్ల వల్ల శరీరంలో వ్యక్తమయ్యే ఫలితం ఒకటి ఉంది. మన ఆహారంగా తీసుకున్న పిండిపదార్థాలను  శరీరం సాదారణంగా గ్లూకోస్ అనే ప్రత్యేక చక్కెరగా విడగొడుతుంటుంది. ఈ గ్లూకోసే మన దేహానికి అవసరమైన శక్తిని అందిస్తుంది. అయితే ఇందుకోసం శరీర కణాలకు ఇన్సులిన్ అనే హర్మోన్ అవసరం అవుతుంది. డయాబెటిస్ వల్ల శరీరం ఇన్సులిన్ ను తయారుచేసుకోలేకపోవటమో లేక ఉత్పత్తయిన ఇన్సులిన్ ఉపయోగించుకోలేకపోవటమో జరుగుతుంది. కొన్ని సారు ఈ రెండు లక్షణాలూ కనిపిస్తాయి. శరీరం గ్లూకోస్ ను వాడుకోలేకపోవటం వల్ల రక్తంలో దాని పరిమాణం పెరుగుతుంది. రక్తంలో గ్లూకోస్ శాతం పెరగటం మూత్రపిండాలు, గుండె, కళ్లు, నాడీమండలంలోని అతిచిన్న రక్తనాళాలకు నష్టం కలిగిస్తుంది.అందువల్లనే మధుమేహాన్ని గుర్తించి చికిత్సచేయని పక్షంలో అది గుండెవ్యాధులకు, పక్షవాతానికి, మూత్రపిండాల వ్యాధులకు, అంధత్వానికి, పాదాలలోని నాడులు-రక్తకేశనాళికల వ్యాధుల(డయాబెటిక్ ఫుట్ లాంటి) కు దారితీస్తుంది.

దీనికి చికిత్స ఏమిటి?

మధుమేహం తీవ్రమైన ఆరోగ్యసమస్యలకు కారణమవుతుందన్నది ఆందోళన కలిగించే విషయం. అయితే నల్లని మబ్బులాగా కమ్ముకువచ్చే ఈ సమస్యకు ఆధునికవైద్యం పరిష్కారం చూపించి అదుపులో ఉంచగలగుతుందన్న అంశం  ఆ మబ్బుకు వెండి అంచులా కనిపిస్తుంది. డయాబెటిస్ ను గుర్తించి వెంటనే చికిత్స ప్రారంభించటం ద్వారా వ్యాధి మరింత విస్తరించకుండా అదుపుచేయటమే కాకుండా పూర్తి సాధారణ జీవితం గడపవచ్చున్ని యశోద ఆస్పత్రిలోని  ఎండోక్రైనాలజీ అండ్ డయాబెటిస్ విభాగం వైద్యనిపుణులు చెప్పారు. మధుమేహ వ్యాధికి సంబంధించి అత్యధునిక  చికిత్సా పద్దతులు అభివృద్ధి చెందాయని, ఉత్తమ ఫలితాలను ఇవ్వగల మందుల అందుబాటులోకి వచ్చాయని చెబుతూ వారు ఆ మందులను వాడటం, సూచించిన ఆహార, విహార నియమాలను పాటించటం ద్వారా మధుమేహ వ్యాధి దాడిని ఖచ్చితంగా నియంత్రించవచ్చునని వివరించారు.

డయాబెటిస్ ను నిరోధించటం ఎలా?

కొన్ని ముందు జాగ్రత్త చర్యలు తీసుకోవటం ద్వారా అత్యధికులలో కనిపించే టైప్ -2 డయాబెటిస్ బారిన పడకుండా చూసుకోవచ్చు. ఇందులో మొదటిది శరీర బరువును అదుపులో ఉంచుకోవటం. వ్యక్తి పొడవు, శరీరపు బరువు ఆధారంగా లెక్కించే బి.ఎం.ఐ.(బాడీ మాస్ ఇండెక్స్)బి.ఎం.ఐ. 25 కి.గ్రా/ఎం2 లోపు ఉండేట్లు చూసుకోవాలి. అధిక బరువు దశ (బి.ఎం.ఐ. 25 కి.గ్రా/ఎం2 నుంచి 30కి.గ్రా /ఎం2 వరకూ)కు చేరుకున్న పక్షంలో వెంటనే పోషకాహార, వ్యాయామ నిపుణుల సాయంతో బరువును తగ్గించుకునేందుకు పూనుకోవాలి. శరీరం బరువు అదుపులేకుండా పెరిగిపోయి ఊబయకాయం ఏర్పడితే డాక్టర్లను కలిసి బరువును తగ్గించుకునేందుకు ప్రత్యామ్నాయ అవకాశాలను తెలుసుకుని పాటించాలి. దీనితోపాటు మితిమీరిన  పిండిపదార్థాలు – కొవ్వు అధికంగా ఉండే అనారోగ్యకరమై ఆహారాన్ని తగ్గించి పళ్లు, కాయగూరలు ఎక్కువగా తీసుకోవాలి. మద్యపానం, రాత్రిళ్లు ఎక్కువ సమయం మెలుకువగా ఉండే జీవనశైలిని మార్చుకోవాలి. మొత్తం మీద చూస్తే అత్యధిక సంఖ్యాకులకు సంబంధించి మధుమేహ వ్యాధి రాకుండా జాగ్రత్తపడవచ్చు. అనివార్యంగా ఆ వ్యాధి బారిన పడ్డా వెంటనే డాక్టరును సంప్రదించి చికిత్స పొందటం ద్వార ఆ వ్యాధిని అదుపులో ఉంచుకుని సాధారణ జీవితం గడపవచ్చు.

#